Anatomia i fizjologia wątroby

Anatomia i fizjologia wątroby

Wątroba jest największym narządem wewnętrznym człowieka. Jego średnie wymiary to: czołowe - 25-30 cm, strzałkowe - 12-20 cm i ogonowe - 6-10 cm Masa wątroby - od 1300 do 1800 g, czyli 2-3% masy ciała osoby dorosłej. Zwykle zajmuje przestrzeń od piątej przestrzeni międzyżebrowej do łuku żebrowego, zlokalizowaną głównie na prawo od linii środkowej. Wątroba ma dwie powierzchnie: wypukłą przeponową i wklęsłą trzewną, które zbiegają się tworząc ostre krawędzie. Jest prawie całkowicie zakryta przez otrzewną trzewną i jest utrzymywana pod prawą kopułą przepony przez więzadła.

Postać: 71. Struktura segmentowa wątroby według Quino. (Cyt. Za: V. A. Vishnevsky et al. Operations on the liver. A guide for surgeons. M., 2003)

Pod otrzewną znajduje się cienka włóknista błona - torebka glissona, która od spodu wnika do miąższu wątroby, tworząc jej bramę. Z wrota wątroby odchodzi więzadło wątrobowo-dwunastnicze, które zawiera żyłę wrotną, tętnicę wątrobową, drogi żółciowe, naczynia limfatyczne i nerwy. Wątroba jest tradycyjnie podzielona na 2 płaty i 8 segmentów (ryc. 71).

Segment wątroby jest rozumiany jako odcinek jej miąższu otaczający gałąź żyły wrotnej trzeciego rzędu i odpowiadającą jej gałąź tętnicy wątrobowej i przewodu żółciowego.

Krew do wątroby pochodzi z dwóch źródeł: przez żyłę wrotną i przez tętnicę wątrobową oraz przepływa przez żyły wątrobowe. W ciągu minuty przez wątrobę przepływa 1,5 litra krwi, z czego 70–75% pochodzi z żyły wrotnej, a 25–30% z tętnicy wątrobowej. Ciśnienie w tętnicy wątrobowej wynosi 120 mm Hg. Art., W żyle wrotnej - 8-12 mm Hg. Art., W żyłach wątrobowych - do 5 mm Hg. Sztuka. Krew wrotna, w przeciwieństwie do krwi żylnej układu jamistego, zawiera produkty rozkładu pokarmu i substancje toksyczne wchłaniane w jelicie.

Postać: 72. Powstanie żyły wrotnej: 1 - v. ileocolica; 2 - w. mesenterica superior; 3 - w. lienalis; 4 - w. mesenterica gorsza; v. portae. (Cytowane przez: V.M. Sedov)

Tętnica wątrobowa wspólna wywodzi się z pnia trzewnego i jest naczyniem o średnicy 5–7 mm. Na poziomie górnej krawędzi odźwiernika dzieli się na tętnicę żołądkowo-dwunastniczą i własną tętnicę wątrobową. Ten ostatni jest podzielony na prawe i lewe gałęzie, przechodzące do odpowiednich płatów wątroby. Z własnej lub wspólnej tętnicy wątrobowej odchodzi prawa tętnica żołądkowa, a z prawej gałęzi - tętnica torbielowata, która zaopatruje woreczek żółciowy.

Długość żyły wrotnej (v. Portae) wynosi zwykle 4–8 cm, średnica 11–14 mm.

Początkowy odcinek żyły wrotnej znajduje się za głową trzustki. Głównymi naczyniami tworzącymi pień żyły wrotnej są żyły krezkowe górne, żyły śledzionowe i żyły krezkowe dolne (ryc. 72).

Przez żyłę wrotną krew żylna dostaje się do wątroby z narządów przewodu pokarmowego, trzustki, śledziony i pozawątrobowych dróg żółciowych. Główny przepływ krwi z układu wrotnego przechodzi przez tkankę wątrobową i wpływa do żyły głównej dolnej (v. Cava gorsza). Istnieją jednak pozawątrobowe naczynia żylne, które są odprowadzane do żyły głównej górnej i dolnej (zespolenia wrotno-czopowe). Kiedy przepływ krwi żylnej przez wątrobę jest zakłócony, odpływ krwi z układu wrotnego odbywa się głównie przez te zespolenia. Najważniejsze z nich to połączenia naczyniowe (ryc. 73):

Najważniejsze są zespolenia lewej żyły żołądkowej i krótkich żył żołądka z żyłami przełyku. Są połączone splotem żylnym błony śluzowej żołądka serca, przełykiem brzusznym i dolnym odcinkiem piersiowym. W przypadku nadciśnienia wrotnego odpływ krwi przez te naczynia trafia do żył azygos i częściowo niesparowanych, które wpływają do żyły głównej górnej. Stały wzrost ciśnienia wrotnego powyżej 260–280 mm wody. Sztuka. prowadzi do żylaków przełyku i części sercowej żołądka, co jest częstą przyczyną krwawienia z przewodu pokarmowego (więcej o tym później).

Żyła krezkowa dolna jest połączona z żyłami biodrowymi wewnętrznymi przez splot żylny podśluzówkowy odbytnicy. Zwykle odpływ krwi z górnej jednej trzeciej odbytnicy realizowany jest przez żyłę odbytniczą górną - dopływ żyły krezkowej dolnej, a z odcinków dystalnych - przez żyły środkowe i dolne odbytnicy, które są dopływami żył biodrowych (układ żyły głównej dolnej). W nadciśnieniu wrotnym odpływ krwi z lewej połowy jelita grubego następuje przez otwarte zespolenia żylne, środkową i dolną żyłę odbytniczą do żył biodrowych. Klinicznie u takich pacjentów może wystąpić krwawienie z hemoroidów..

W wyniku niezamykania lub spontanicznej rekanalizacji żyły pępowinowej, krew wrotna napływa do żył w nadbrzuszu powierzchownym, które jednocześnie rozszerzają się żylakowo. Odpływ z żył powierzchownych ściany jamy brzusznej występuje w żyłach nadbrzusza górnego i dolnego, które wpływają odpowiednio do żył klatki piersiowej wewnętrznej (układ żyły głównej górnej) i żyły biodrowej zewnętrznej (układ żyły głównej dolnej). Wzmocnienie żylnego wzoru przedniej ściany brzucha nazywane jest „głową meduzy”.

Postać: 73. Zespolenia pomiędzy układami żyły głównej a zespoleniami wrotno-główkowymi (diagram). 1 - Anastomozy między w. neris sinistra i v. mesenterica gorsza; 2 - w. testicularis (odpowiednio ovarica); 3 - zespolenie między v. testicularis (odpowiednio ovarica) i v. mesenterica superior; 4 - vv. paraumbilicaly (według: Ostroverkhoe G.E., 1964)

Jednostką strukturalno-funkcjonalną wątroby jest zrazik wątrobowy, który ma kształt wielopłaszczyznowego pryzmatu o średnicy 1–2 mm. Zraziki oddzielone są od siebie cienką warstwą tkanki łącznej, w której znajdują się triady wątrobowe (tętnica międzyzrazikowa, żyła układu wrotnego, przewód żółciowy) oraz naczynia limfatyczne i włókna nerwowe (ryc.74).

Zraziki składają się z hepatocytów, które są zgrupowane w postaci płytek o grubości jednej komórki (belek). Pomiędzy nimi znajdują się sinusoidalne naczynia włosowate, zbiegające się promieniście do środka płata, które przenoszą krew z obrzeża płatka (z żył wrotnych) do jego środka do żyły wątrobowej (układ jamisty wątroby) (ryc.75). Na tej drodze krew „myje” drogi wątrobowe, dostarczając hepatocytom składników odżywczych wchłanianych w jelicie. Hepatocyty otrzymują potrzebny im tlen z krwi tętniczek wątrobowych, które otwierają się do naczyń włosowatych sinusoidalnych. Zatem mieszana krew żylna wrotna i tętnicza przepływa w naczyniach włosowatych sinusoidalnych (ryc. 76).

Postać: 74. Płat wątrobowy prawidłowy: A - na obwodzie w warstwie tkanki łącznej triady wątrobowe (odgałęzienia żyły wrotnej, tętnicy wątrobowej i przewodu żółciowego) - towarzyszą im przewody limfatyczne i nerwy; B - w środku zrazika znajduje się żyła wątrobowa (układ jamisty)

Sinusoida wątrobowa to kapilara, której ściany tworzą komórki śródbłonka - endotelocyty i utrwalone makrofagi - gwiaździste komórki siateczkowo-śródbłonkowe (komórki Kupffera). W przeciwieństwie do naczyń włosowatych innych narządów, wyściółka sinusoidy nie ma błony podstawnej.

Komórki wgłębienia (komórki wgłębienia), które są transformowanymi limfocytami zabójcami, są przytwierdzane do śródbłonka sinusoidy. Komórki jamiste, przenikające przez wyściółkę śródbłonka mikrokosmkami, wchodzą w kontakt z hepatocytami, przyczyniając się do niszczenia uszkodzonych komórek, w tym komórek nowotworowych i zakażonych wirusami. Pomiędzy sinusoidą a otaczającymi hepatocytami znajduje się przestrzeń okołozatokowa wypełniona substancją mukopolisacharydową i płynem tkankowym (przestrzeń Disse). Oto lipocyty perisinusoidal (komórki Ito), w których syntetyzowany jest kolagen włókien siatkowatych przestrzeni okołozatokowej.

Postać: 75. Drogi wątrobowe i naczynia włosowate sinusoidalne: 1) gałąź żyły wrotnej; 2) odgałęzienie tętnicy wątrobowej; 3) przewód żółciowy; 4) kapilara sinusoidalna; 5) komórki Kupffera; 6) hepatocyt; 7) żyła wątrobowa; 8) kapilara żółciowa

W błonie śródbłonka sinusoidy znajduje się wiele otworów - fenestra - o średnicy dziesiątych części mikrona. Zgrupowane w oddzielnych obszarach okienka tworzą tak zwane płyty sitowe. Za ich pośrednictwem plazma krwi wchodzi do przestrzeni Disse. Przestrzeń okołozatokowa jest początkowym odcinkiem łoża limfatycznego wątroby. Część wchodzącej tu plazmy przepływa do międzyzrazikowego, a następnie do większych naczyń limfatycznych.

Postać: 76. Związek między układem wrotnym a żylnym jamą, tętnicą wątrobową i przewodem żółciowym w zrazach wątrobowych

Hepatocyty stanowią 65% masy komórek i 80% objętości wątroby. Mają kształt wielościanu z centralnym kulistym rdzeniem. Wolne powierzchnie hepatocytów są „przemywane” krwią sinusoidów. Pomiędzy sąsiednimi hepatocytami znajdują się drogi żółciowe, które nie mają własnej błony i są zagłębieniami na błonach plazmatycznych stykających się komórek. Spływają do cholangioli (kanalików Heringa) wyłożonych sześciennym nabłonkiem, a ten ostatni do międzyzębowych dróg żółciowych dróg wrotnych. Do 35% masy komórek wątroby przypada na komórki tkanki łącznej, komórki śródbłonka naczyń włosowatych, komórki Kupffera, komórki jamy ustnej, lipocyty. Wątroba jest głównym organem, który utrzymuje homeostazę złożonych związków chemicznych w organizmie. Główne funkcje wątroby obejmują metabolizm białek, węglowodanów, lipidów, enzymów, witamin, metabolizm pigmentów, wydzielanie żółci i funkcję detoksykacji. Wszystkie procesy metaboliczne w wątrobie są niezwykle energochłonne. Głównym źródłem energii są procesy tlenowego utleniania cyklu Krebsa.

Ten tekst jest fragmentem wprowadzającym.

Anatomia i fizjologia wątroby

Wątroba, hepar, to obszerny narząd gruczołowy (ważący około 1500 g). Funkcje wątroby są wielorakie. Jest to przede wszystkim duży gruczoł trawienny, który wytwarza żółć, która płynie przewodem wydalniczym do dwunastnicy. (To połączenie gruczołu z jelitem tłumaczy się jego rozwojem z nabłonka jelita przedniego, z którego rozwija się część dwunastnicy).

Charakteryzuje się funkcją barierową: trujące produkty przemiany białek dostarczane do wątroby z krwią są neutralizowane w wątrobie; ponadto śródbłonek naczyń włosowatych wątroby oraz komórki siateczkowo-śródbłonkowe gwiaździste mają właściwości fagocytarne (układ limforetyczulohistiocytarny), co jest istotne dla neutralizacji substancji wchłanianych w jelicie. Wątroba bierze udział we wszystkich typach metabolizmu; w szczególności węglowodany wchłaniane przez błonę śluzową jelita są przekształcane w wątrobie w glikogen („magazyn” glikogenu).

Wątrobie przypisuje się również funkcje hormonalne. W okresie embrionalnym charakteryzuje się funkcją hematopoezy, ponieważ wytwarza erytrocyty. Tym samym wątroba jest jednocześnie narządem trawienia, krążenia i metabolizmu wszystkich typów, w tym hormonalnych.

Wątroba znajduje się bezpośrednio pod przeponą, w górnej części jamy brzusznej po prawej stronie, tak że tylko stosunkowo niewielka część narządu rozciąga się u osoby dorosłej na lewo od linii środkowej; u noworodka zajmuje większość jamy brzusznej, stanowiąc 1/20 całkowitej masy ciała, podczas gdy u osoby dorosłej ten sam stosunek spada do około 750 - na wątrobie wyróżnia się dwie powierzchnie i dwie krawędzie.

Górna, a dokładniej powierzchnia przednio-tylna, facies daphragmatica, jest wypukła odpowiednio w stosunku do wklęsłości przepony, do której przylega; dolna powierzchnia, facies visceralis, skierowana jest w dół i do tyłu i nosi szereg wycisków z wnętrzności brzusznych, do których przylega. Górna i dolna powierzchnia są oddzielone od siebie ostrą dolną krawędzią, margo gorsze. Przeciwnie, druga krawędź wątroby, górna tylna, jest tak matowa, że ​​można ją uznać za tylną powierzchnię wątroby.

W wątrobie wyróżnia się dwa płaty: prawy, lobus hepatis dexter i mniejszy lewy, lobus hepatis sinister, które na powierzchni przepony są oddzielone od siebie więzadłem półksiężycowym wątroby, więzadłem. falcifdrme hepatis. W wolnej krawędzi tego więzadła układany jest gęsty włóknisty sznur - okrągłe więzadło wątroby, lig. teres hepatis, która rozciąga się od pępka, pępka i jest przerośniętą żyłą pępowinową, v. umbilicalis.

Więzadło okrągłe wygina się nad dolną krawędzią wątroby, tworząc nacięcie incisura ligamenti teretis i leży na powierzchni trzewnej wątroby w lewym rowku podłużnym, który na tej powierzchni stanowi granicę między prawym i lewym płatem wątroby. Więzadło okrągłe zajmuje przednią część tej bruzdy - fissura ligamenti teretis; w tylnej części bruzdy znajduje się kontynuacja więzadła okrągłego w postaci cienkiej włóknistej nici - przerośnięty przewód żylny, przewód żylny, który funkcjonował w embrionalnym okresie życia; ten odcinek bruzdy nazywany jest fissura ligamenti venosi (ryc. 141).

Prawy płat wątroby na powierzchni trzewnej jest podzielony na płaty wtórne dwoma rowkami lub wgłębieniami.

Jeden z nich biegnie równolegle do lewego rowka podłużnego iw przednim odcinku, gdzie znajduje się woreczek żółciowy, vesica fellea, nazywa się fossa vesicae felleae; tylna część rowka, głębsza, zawiera żyłę główną dolną, v. cava gorsza i nazywa się sulcus venae cavae. Fossa vesicae felleae i sulcus venae cavae są oddzielone od siebie stosunkowo wąskim przesmykiem tkanki wątrobowej, zwanym wyrostkiem ogoniastym, procesus caudatus.

Głęboki rowek poprzeczny łączący tylne końce fissurae ligamenti teretis i fossae vesicae felleae nazywany jest bramą wątroby, porta hepatis. Przez nich wejdź do. hepatica i v. portae z towarzyszącymi im nerwami i naczyniami limfatycznymi oraz przewodem hepaticus communis, które odprowadzają żółć z wątroby. Część prawego płata wątroby, ograniczona za bramą wątroby, z boków - przez dół pęcherzyka żółciowego po prawej i szczelinę więzadła okrągłego po lewej, nazywa się płatem kwadratowym, lobus quadratus. Obszar za bramą wątroby między fissura ligamenti venosi po lewej a bruzdą główną żyłką po prawej stanowi płat ogoniaste, lobus caudatus.

Narządy stykające się z powierzchniami wątroby tworzą na niej odciski, odciski, które nazywane są narządem kontaktowym. Wątroba jest pokryta przez większość swojej długości otrzewną, z wyjątkiem części jej tylnej powierzchni, gdzie wątroba przylega bezpośrednio do przepony.

Struktura i funkcja ludzkiej wątroby

Ludzka wątroba to duży niesparowany narząd jamy brzusznej. U dorosłego, konwencjonalnie zdrowego człowieka jego średnia waga wynosi 1,5 kg, długość - ok. 28 cm, szerokość - ok. 16 cm, wzrost - ok. 12 cm Wielkość i kształt zależą od budowy ciała, wieku i zachodzących procesów patologicznych. Masa może się zmieniać - zmniejszać się wraz z atrofią i zwiększać wraz z infekcjami pasożytniczymi, zwłóknieniem i procesami nowotworowymi.

Ludzka wątroba ma kontakt z następującymi narządami:

  • przepona - mięsień oddzielający klatkę piersiową od jamy brzusznej;
  • żołądek;
  • pęcherzyk żółciowy;
  • dwunastnica;
  • prawa nerka i prawy gruczoł nadnerczy;
  • okrężnica poprzeczna.

Wątroba znajduje się po prawej stronie pod żebrami, ma kształt klina.

Organy mają dwie powierzchnie:

  • Diafragma (górna) - wypukła, wypukła, odpowiada wklęsłości diafragmy.
  • Trzewny (dolny) - nierówny, z odciskami sąsiednich narządów, z trzema rowkami (jeden poprzeczny i dwa podłużne), tworzących literę H. W rowku poprzecznym - brama wątroby, przez którą wchodzą nerwy i naczynia krwionośne oraz wychodzą naczynia limfatyczne i drogi żółciowe. Pośrodku prawego rowka podłużnego znajduje się woreczek żółciowy, w części tylnej IVC (żyła główna dolna). Żyła pępkowa przechodzi przez przednią część lewej bruzdy podłużnej, a pozostała część przewodu Aranti znajduje się w tylnej części..

W wątrobie wyróżnia się dwie krawędzie - ostrą dolną i tępą górno-tylną. Górna i dolna powierzchnia oddzielone są ostrą dolną krawędzią. Górna tylna krawędź wygląda prawie jak tylna powierzchnia.

Struktura ludzkiej wątroby

Składa się z bardzo miękkiej tkanki, jego struktura jest ziarnista. Znajduje się w torebce glissona tkanki łącznej. W obszarze bram wątroby torebka glissona jest grubsza i nazywana jest płytą portalową. Od góry wątroba jest pokryta płatem otrzewnej, która ciasno rośnie wraz z torebką tkanki łącznej. Trzewna warstwa otrzewnej jest nieobecna w miejscu przyczepu narządu do przepony, w miejscu wejścia do naczyń i ujścia dróg żółciowych. Nie ma płatka otrzewnowego w tylnej części sąsiadującej z tkanką zaotrzewnową. W tym miejscu możliwy jest dostęp do tylnych części wątroby np. W celu otwarcia ropni.

W centrum dolnej części narządu znajdują się wrota glissona - wyjście dróg żółciowych i wejście do dużych naczyń. Krew dostaje się do wątroby przez żyłę wrotną (75%) i tętnicę wątrobową (25%). W około 60% przypadków żyła wrotna i tętnica wątrobowa dzielą się na prawą i lewą gałąź..

Więzadła półksiężycowe i poprzeczne dzielą narząd na dwa płaty o nierównej wielkości - prawy i lewy. Są to główne płaty wątroby, oprócz nich jest też ogon i kwadrat.

Miąższ jest utworzony z zrazików, które są jego jednostkami strukturalnymi. W swojej strukturze plastry przypominają wstawione w siebie pryzmaty..

Zrąb to włóknista otoczka lub kapsuła glissona, gęstej tkanki łącznej z luźnymi przegrodami łącznotkankowymi, które penetrują miąższ i dzielą go na zraziki. Przenika przez nerwy i naczynia krwionośne..

Wątroba jest zwykle podzielona na układy rurkowe, segmenty i sektory (strefy). Segmenty i sektory oddzielone są obniżeniami - bruzdami. Podział jest określany przez rozgałęzienie żyły wrotnej.

Systemy rurowe obejmują:

  • Tętnice.
  • System portalowy (gałęzie żyły wrotnej).
  • Układ jamisty (żyły wątrobowe).
  • Drogi żółciowe.
  • System limfatyczny.

Systemy rurkowe, oprócz wrota i kawały, biegną obok równoległych do siebie gałęzi żyły wrotnej, tworząc wiązki. Dołączają do nich nerwy.

Wyróżnia się osiem segmentów (od prawej do lewej przeciwnie do ruchu wskazówek zegara od I do VIII):

  • Płat lewy: ogoniasty - I, tylny - II, przedni - III, kwadratowy - IV.
  • Płat prawy: środkowy górny przód - V, boczny dolny przód - VI i boczny dolny tył - VII, środkowy górny tył - VIII.

Z segmentów powstają większe obszary - sektory (strefy). Jest ich pięć. Tworzą je określone segmenty:

  • Lewy boczny (segment II).
  • Lewy ratownik medyczny (III i IV).
  • Prawy ratownik medyczny (V i VIII).
  • Prawe boczne (VI i VII).
  • Lewa grzbietowa (I).

Wypływ krwi odbywa się przez trzy żyły wątrobowe, zbiegające się na tylnej powierzchni wątroby i wpływające do dolnej jamy, która leży na granicy prawej strony narządu i lewej.

Przewody żółciowe (prawe i lewe), które wydalają żółć, łączą się z przewodem wątrobowym w bramie Glissona.

Odpływ chłonki z wątroby następuje przez węzły chłonne wrót glissona, przestrzeń zaotrzewnową i więzadło wątrobowo-dwunastnicze. W zrazach wątrobowych nie ma naczyń włosowatych limfatycznych, zlokalizowane są w tkance łącznej i wpływają do splotów naczyniowych limfatycznych towarzyszących żyle wrotnej, tętnicach wątrobowych, drogach żółciowych i żyłach wątrobowych.

Zaopatrzenie wątroby w nerwy odbywa się z nerwu błędnego (jego głównym pniem jest nerw Lattarje).

Aparat więzadłowy, składający się z więzadeł księżycowatych, półksiężycowych i trójkątnych, przyczepia wątrobę do tylnej ściany otrzewnej i przepony.

Topografia wątroby

Wątroba znajduje się po prawej stronie pod przeponą. Zajmuje większość górnej części brzucha. Niewielka część narządu rozciąga się poza linię środkową do lewej części regionu podprzestrzennego i dociera do lewego podżebrza. Od góry przylega do dolnej powierzchni przepony, niewielka część przedniej powierzchni wątroby przylega do przedniej ściany otrzewnej.

Większość narządów znajduje się pod prawymi żebrami, niewielka część w okolicy nadbrzusza i pod lewymi żebrami. Linia środkowa pokrywa się z granicą między płatami wątroby.

Wątroba ma cztery granice: prawą, lewą, górną, dolną. Narząd jest rzutowany na przednią ścianę otrzewnej. Granice górna i dolna są rzutowane na przednio-boczną powierzchnię ciała i zbiegają się w dwóch punktach - po prawej i lewej stronie.

Lokalizacja górnej granicy wątroby to prawa linia brodawki, poziom czwartej przestrzeni międzyżebrowej.

Wierzchołek lewego płata to lewa linia przyśrodkowa, poziom piątej przestrzeni międzyżebrowej.

Przednia dolna krawędź to poziom dziesiątej przestrzeni międzyżebrowej.

Przednia krawędź to prawa linia brodawki, krawędź żebrowa, następnie odchodzi od żeber i rozciąga się ukośnie w lewo w górę.

Przedni kontur narządu jest trójkątny.

Dolna krawędź nie jest pokryta żebrami tylko w okolicy nadbrzusza.

Przednia krawędź wątroby w chorobach wystaje poza krawędź żeber i jest łatwo wyczuwalna.

Funkcje wątroby w organizmie człowieka

Rola wątroby w organizmie człowieka jest ogromna, żelazo należy do najważniejszych narządów. Ten gruczoł ma wiele różnych funkcji. Główną rolę w ich realizacji przypisuje się elementom strukturalnym - hepatocytom.

Jak działa wątroba i jakie procesy w niej zachodzą? Bierze udział w trawieniu, we wszystkich typach procesów metabolicznych, pełni funkcję barierową i hormonalną, a także hematopoetyczną podczas rozwoju embrionalnego.

Co robi wątroba jako filtr?

Neutralizuje toksyczne produkty metabolizmu białek pochodzące z krwi, czyli dezynfekuje substancje toksyczne, zamieniając je w mniej nieszkodliwe, łatwo wydalane z organizmu. Ze względu na właściwości fagocytarne śródbłonka naczyń włosowatych wątroby, substancje wchłaniane w przewodzie pokarmowym są unieszkodliwiane..

Odpowiada za usuwanie z organizmu nadmiaru witamin, hormonów, mediatorów i innych toksycznych produktów pośredniej i końcowej przemiany materii..

Jaka jest rola wątroby w trawieniu?

Wytwarza żółć, która następnie wpływa do dwunastnicy. Żółć to żółta, zielonkawa lub brązowa galaretowata substancja o specyficznym zapachu i gorzkim smaku. Jego kolor zależy od zawartości w nim pigmentów żółciowych, które powstają podczas rozpadu czerwonych krwinek. Zawiera bilirubinę, cholesterol, lecytynę, kwasy żółciowe, śluz. Dzięki kwasom żółciowym dochodzi do emulgowania i wchłaniania tłuszczów w przewodzie pokarmowym. Połowa całej żółci wytwarzanej przez komórki wątroby trafia do pęcherzyka żółciowego.

Jaka jest rola wątroby w procesach metabolicznych?

Nazywa się to magazynem glikogenu. Węglowodany, które są wchłaniane w jelicie cienkim, są przekształcane w glikogen w komórkach wątroby. Odkłada się w hepatocytach i komórkach mięśniowych, aw przypadku niedoboru glukozy zaczyna być konsumowany przez organizm. Glukoza jest syntetyzowana w wątrobie z fruktozy, galaktozy i innych związków organicznych. Kiedy gromadzi się w nadmiarze w organizmie, zamienia się w tłuszcze i osadza się w całym organizmie w komórkach tłuszczowych. Odkładanie się glikogenu i jego rozkład wraz z uwolnieniem glukozy jest regulowane przez insulinę i glukagon - hormony trzustki.

Aminokwasy są rozkładane w wątrobie i syntetyzowane są białka.

Neutralizuje amoniak uwalniany podczas rozkładu białek (zamienia się w mocznik i wydostaje się z organizmu wraz z moczem) oraz inne substancje toksyczne.

Fosfolipidy i inne tłuszcze niezbędne dla organizmu są syntetyzowane z kwasów tłuszczowych pochodzących z pożywienia..

Jaka jest funkcja wątroby u płodu??

Podczas rozwoju embrionalnego wytwarza czerwone krwinki - erytrocyty. Rolę neutralizującą w tym okresie przypisuje się łożysku.

Patologia

Choroby wątroby są spowodowane jej funkcjami. Ponieważ jednym z jego głównych zadań jest neutralizacja obcych czynników, najczęstszymi chorobami narządów są zmiany zakaźne i toksyczne. Pomimo tego, że komórki wątroby są w stanie szybko wyzdrowieć, możliwości te nie są nieograniczone i mogą zostać szybko utracone w przypadku zmian zakaźnych. Przy długotrwałej ekspozycji na narząd patogenów może rozwinąć się zwłóknienie, które jest bardzo trudne do leczenia.

Patologie mogą mieć biologiczny, fizyczny i chemiczny charakter rozwoju. Czynniki biologiczne obejmują wirusy, bakterie, pasożyty. Negatywny wpływ na narząd mają paciorkowce, pałeczki Kocha, gronkowce, wirusy zawierające DNA i RNA, ameby, lamblie, echinokoki i inne. Do czynników fizycznych należą urazy mechaniczne, czynniki chemiczne - leki o długotrwałym stosowaniu (antybiotyki, leki przeciwnowotworowe, barbiturany, szczepionki, leki przeciwgruźlicze, sulfonamidy).

Choroby mogą pojawić się nie tylko w wyniku bezpośredniego narażenia hepatocytów na czynniki szkodliwe, ale w wyniku niedożywienia, zaburzeń krążenia i innych.

Patologie zwykle rozwijają się w postaci dystrofii, zastoju żółci, zapalenia, niewydolności wątroby. Dalsze zaburzenia procesów metabolicznych zależą od stopnia uszkodzenia tkanki wątrobowej: białkowej, węglowodanowej, tłuszczowej, hormonalnej, enzymatycznej.

Choroby mogą występować w postaci przewlekłej lub ostrej, zmiany w narządzie są odwracalne i nieodwracalne.

W trakcie badań stwierdzono, że w układach kanalikowych zachodzą istotne zmiany w procesach patologicznych, takich jak marskość wątroby, choroby pasożytnicze, nowotwory.

Niewydolność wątroby

Charakteryzuje się naruszeniem narządu. Jedna funkcja może się zmniejszyć, kilka lub wszystkie naraz. Rozróżnij ostrą i przewlekłą niewydolność, w zależności od wyniku choroby - nieśmiercionośną i śmiertelną.

Najcięższa postać jest ostra. W przypadku ostrej niewydolności nerek produkcja czynników krzepnięcia krwi i synteza albuminy są zakłócone.

Jeśli jedna funkcja wątroby jest upośledzona, dochodzi do częściowej niewydolności, jeśli kilka - łącznie, jeśli wszystkie - łącznie.

Jeśli metabolizm węglowodanów jest zaburzony, może rozwinąć się hipo- i hiperglikemia..

W przypadku naruszenia tłuszczu - odkładanie się blaszek cholesterolu w naczyniach i rozwój miażdżycy.

W przypadku naruszenia metabolizmu białek - krwawienie, obrzęk, opóźnione wchłanianie witaminy K w jelicie.

Nadciśnienie wrotne

Jest to poważne powikłanie choroby wątroby, charakteryzujące się podwyższonym ciśnieniem wrotnym i zastojem krwi. Najczęściej rozwija się przy marskości wątroby, a także przy wadach wrodzonych lub zakrzepicy żyły wrotnej, gdy jest uciskany przez nacieki lub guzy. Krążenie krwi i przepływ limfy w wątrobie z nadciśnieniem wrotnym pogarsza się, co prowadzi do zaburzeń w budowie i metabolizmie innych narządów.

Choroby

Najczęstsze choroby to zapalenie wątroby, zapalenie wątroby, marskość wątroby.

Wirusowe zapalenie wątroby to stan zapalny miąższu (przyrostek - oznacza zapalenie). Są zaraźliwe i niezakaźne. Pierwsze to wirusowe, drugie - alkoholowe, autoimmunologiczne, lecznicze. Wirusowe zapalenie wątroby jest ostre lub przewlekłe. Mogą być chorobą niezależną lub wtórną - objawem innej patologii.

Hepatoza to dystroficzne uszkodzenie miąższu (przyrostek -oz mówi o procesach zwyrodnieniowych). Najczęstszą jest tłuszczowa hepatoza lub stłuszczenie, które zwykle rozwija się u osób z alkoholizmem. Inne przyczyny jej występowania to toksyczne działanie leków, cukrzyca, zespół Cushinga, otyłość, długotrwałe stosowanie glikokortykoidów.

Marskość wątroby to nieodwracalny proces i ostatni etap choroby wątroby. Najczęstszą przyczyną jest alkoholizm. Charakteryzuje się degeneracją i śmiercią hepatocytów. W przypadku marskości wątroby w nechymale tworzą się guzki otoczone tkanką łączną. Wraz z postępem zwłóknienia układ krwionośny i limfatyczny zostaje przerwany, rozwija się niewydolność wątroby i nadciśnienie wrotne. W przypadku marskości może dojść do powiększenia śledziony i wątroby, zapalenia żołądka, zapalenia trzustki, wrzodów żołądka, niedokrwistości, powiększenia żył przełyku, krwawienia z hemoroidów. Pacjenci są wyczerpani, odczuwają ogólne osłabienie, swędzenie całego ciała, apatię. Zakłócona jest praca wszystkich układów: nerwowego, sercowo-naczyniowego, hormonalnego i innych. Marskość wątroby charakteryzuje się wysoką śmiertelnością.

Wady rozwojowe

Ten typ patologii jest rzadki i wyraża się nieprawidłową lokalizacją lub nieprawidłowymi postaciami wątroby..

Obserwuje się niewłaściwą lokalizację ze słabym aparatem więzadłowym, co powoduje wypadanie narządów.

Nieprawidłowe postacie to rozwój dodatkowych płatów, zmiana głębokości bruzd lub wielkości części wątroby.

Wrodzone wady rozwojowe obejmują różne łagodne formacje: cysty, naczyniaki jamiste, wątrobiaki.

Znaczenie wątroby w organizmie jest ogromne, dlatego trzeba umieć zdiagnozować patologie i odpowiednio je leczyć. Znajomość anatomii wątroby, jej cech strukturalnych i podziału strukturalnego pozwala poznać miejsce i granice dotkniętych ognisk oraz stopień pokrycia narządu procesem patologicznym, określić objętość usuniętej części, aby uniknąć zaburzeń odpływu żółci i krążenia krwi. Znajomość rzutów struktur wątroby na jej powierzchnię jest niezbędna do przeprowadzenia operacji usuwania płynu.

Anatomia i fizjologia wątroby

Wątroba jest największym organem człowieka. Jego masa wynosi 1200-1500 g, co stanowi jedną pięćdziesiątą masy ciała. We wczesnym dzieciństwie względna waga wątroby jest jeszcze większa i w momencie urodzenia wynosi jedną szesnastą masy ciała, głównie z powodu dużego lewego płata.

Wątroba znajduje się w prawym górnym kwadrancie brzucha i jest pokryta żebrami. Jego górna granica znajduje się mniej więcej na poziomie sutków. Anatomicznie w wątrobie wyróżnia się dwa płaty - prawy i lewy. Prawy płat jest prawie 6 razy większy niż lewy (ryc. 1-1-1-3); wyróżnia się w nim dwa małe segmenty: płat ogoniasty na tylnej powierzchni i kwadratowy płat na dolnej powierzchni. Płaty prawy i lewy oddzielone są z przodu fałdą otrzewnej, tzw. Więzadłem półksiężycowym, z tyłu rowkiem, w którym przechodzi więzadło żylne, a od dołu rowkiem, w którym znajduje się więzadło okrągłe.

Wątroba jest zaopatrywana w krew z dwóch źródeł: żyła wrotna przenosi krew żylną z jelita i śledziony, a tętnica wątrobowa wychodząca z pnia trzewnego dostarcza krew tętniczą. Naczynia te wchodzą do wątroby przez zagłębienie zwane wnęką wątrobową, która znajduje się na dolnej powierzchni prawego płata bliżej jego tylnej krawędzi. Na bramie wątroby żyła wrotna i tętnica wątrobowa prowadzą do gałęzi do prawego i lewego płata, a prawy i lewy przewód żółciowy łączą się i tworzą wspólny przewód żółciowy. Splot wątrobowy zawiera włókna siódmego do dziesiątego zwojów współczulnych piersiowych, które są przerwane w synapsach splotu trzewnego, a także włókna prawego i lewego nerwu błędnego oraz prawego nerwu przeponowego. Towarzyszy tętnicy wątrobowej i drogom żółciowym do ich najmniejszych odgałęzień, docierając do dróg wrotnych i miąższu wątroby [7].

Postać: 1-1. Wątroba, widok z przodu. Zobacz także kolorową ilustrację na str. 765.

Postać: 1-2. Wątroba, widok z tyłu. Zobacz także kolorową ilustrację na str. 765.

Postać: 1-3. Wątroba, widok z dołu. Patrz także ilustracja kolorystyczna na str. 765.

Więzadłowa żyła, cienka pozostałość żyły przewodu płodowego, odchodzi od lewej gałęzi żyły wrotnej i łączy się z żyłą główną dolną u zbiegu lewej żyły wątrobowej. Więzadło okrągłe, podstawa żyły pępowinowej płodu, biegnie wzdłuż wolnej krawędzi więzadła krzywoliniowego od pępka do dolnej krawędzi wątroby i łączy się z lewą gałęzią żyły wrotnej. Obok niego przechodzą małe żyły, łącząc żyłę wrotną z żyłami pępka. Te ostatnie stają się widoczne, gdy rozwinie się wewnątrzwątrobowa niedrożność układu żyły wrotnej.

Krew żylna z wątroby wpływa do prawej i lewej żyły wątrobowej, które wychodzą z tylnej powierzchni wątroby i wpływają do żyły głównej dolnej w pobliżu miejsca jej ujścia do prawego przedsionka.

Naczynia limfatyczne kończą się małymi grupami węzłów chłonnych, które otaczają bramę wątrobową. Przekierowujące naczynia limfatyczne wpływają do węzłów zlokalizowanych wokół pnia trzewnego. Część powierzchownych naczyń limfatycznych wątroby, zlokalizowanych w więzadle strzałkowym, perforuje przeponę i kończy się węzłami chłonnymi śródpiersia. Inna część tych naczyń towarzyszy żyle głównej dolnej i kończy się kilkoma węzłami chłonnymi w okolicy klatki piersiowej.

Żyła główna dolna tworzy głęboki rowek na prawo od płata ogoniastego, około 2 cm na prawo od linii środkowej.

Woreczek żółciowy znajduje się w dole, który rozciąga się od dolnej krawędzi wątroby do jej bramy.

Większość wątroby jest pokryta otrzewną, z wyjątkiem trzech obszarów: dołu pęcherzyka żółciowego, rowka żyły głównej dolnej i części powierzchni przepony znajdującej się po prawej stronie tego rowka.

Wątroba jest utrzymywana na swoim miejscu przez więzadła otrzewnej i ciśnienie w jamie brzusznej, które jest wytwarzane przez napięcie mięśni ściany brzucha.

Anatomia funkcjonalna: sektory i segmenty

Na podstawie wyglądu wątroby można przypuszczać, że granica między prawym a lewym płatem wątroby przebiega wzdłuż więzadła strzałkowatego. Jednak ten podział wątroby nie odpowiada ukrwieniu ani drogom odpływu żółci. Obecnie anatomia czynnościowa wątroby została wyjaśniona poprzez badanie odlewów uzyskanych po wprowadzeniu winylu do naczyń i dróg żółciowych. Około odpowiada danym uzyskanym w badaniu metodami wizualizacji.

Żyła wrotna jest podzielona na prawą i lewą gałąź; każdy z nich z kolei jest podzielony na dwie kolejne gałęzie, dostarczające krew do określonych stref wątroby (inaczej wyznaczonych sektorów). W sumie są cztery takie sektory. Po prawej stronie znajdują się przednie i tylne, po lewej - przyśrodkowe i boczne (ryc. 1-4). Przy takim podziale granica między lewą i prawą częścią wątroby nie przebiega wzdłuż więzadła strzałkowatego, ale wzdłuż ukośnej linii na prawo od niego, od góry do dołu, od żyły głównej dolnej do łożyska pęcherzyka żółciowego. Strefy dopływu krwi wrotnej i tętniczej do prawej i lewej części wątroby oraz drogi odpływu żółci po prawej i lewej stronie nie zachodzą na siebie. Te cztery sektory są oddzielone trzema płaszczyznami, które zawierają trzy główne gałęzie żyły wątrobowej..

Postać: 1-4. Sektory ludzkiej wątroby. Zobacz także kolorową ilustrację na str. 765.

Postać: 1-5. Schemat przedstawiający anatomię czynnościową wątroby. Trzy główne żyły wątrobowe (ciemnoniebieskie) dzielą wątrobę na cztery sektory, z których każdy rozgałęzia się od gałęzi żyły wrotnej; rozgałęzienie żyły wątrobowej i wrotnej przypomina splecione palce [8]. Zobacz także kolorową ilustrację na str. 766.

Przy bliższym przyjrzeniu się, sektory wątroby można podzielić na segmenty (ryc. 1-5). Lewy sektor środkowy odpowiada segmentowi IV, w prawym odcinku przednim znajdują się segmenty V i VIII, w prawym odcinku tylnym - VI i VII, w lewym sektorze bocznym - II i III. Pomiędzy dużymi naczyniami tych segmentów nie ma zespoleń, ale komunikują się one na poziomie zatok. Segment I odpowiada płatowi ogoniastemu i jest odizolowany od innych segmentów, ponieważ nie jest zasilany krwią bezpośrednio z głównych gałęzi żyły wrotnej, a krew z niego nie wpływa do żadnej z trzech żył wątrobowych.

Powyższa funkcjonalna klasyfikacja anatomiczna pozwala na prawidłową interpretację danych RTG i jest ważna dla chirurga planującego resekcję wątroby. Anatomia układu krążenia wątroby jest bardzo zmienna, co potwierdzają dane z tomografii spiralnej (TK) i rekonstrukcji rezonansu magnetycznego [44, 45].

Anatomia dróg żółciowych (ryc. 1-6)

Prawy i lewy przewód wątrobowy wychodzą z wątroby, łącząc się przy wrotach do wspólnego przewodu wątrobowego. W wyniku jego połączenia z przewodem torbielowatym powstaje wspólny przewód żółciowy.

Wspólny przewód żółciowy przebiega między liśćmi sieci mniejszej niższej przed żyłą wrotną i po prawej stronie tętnicy wątrobowej. Znajduje się za pierwszym odcinkiem dwunastnicy w rowku na tylnej powierzchni głowy trzustki, wchodzi do drugiego odcinka dwunastnicy. Przewód ukośnie przecina tylną, nieśrodkową ścianę jelita i zwykle łączy się z głównym przewodem trzustki, tworząc bańkę wątrobowo-trzustkową (Vater ampulla). Ampułka tworzy wypukłość błony śluzowej skierowaną do światła jelita - dużą brodawki dwunastnicy (brodawki welonowe). U około 12-15% badanych przewód żółciowy wspólny i przewód trzustkowy otwierają się osobno do światła dwunastnicy.

Postać: 1-6. Woreczek żółciowy i drogi żółciowe. Zobacz także kolorową ilustrację na str. 766.

Rozmiary wspólnego przewodu żółciowego, określane różnymi metodami, nie są takie same. Średnica przewodu mierzona podczas zabiegu operacyjnego wynosi od 0,5 do 1,5 cm, w cholangiografii endoskopowej średnica przewodu jest zwykle mniejsza niż 11 mm, a średnica powyżej 18 mm uważana jest za patologiczną [28]. W USG (USG) jest zwykle jeszcze mniej i wynosi 2-7 mm; przy większej średnicy przewód żółciowy wspólny uważa się za rozszerzony.

Część przewodu żółciowego wspólnego przechodząca przez ścianę dwunastnicy otoczona jest trzonem podłużnych i okrągłych włókien mięśniowych zwanych zwieraczem Oddiego.

Woreczek żółciowy to 9 cm worek w kształcie gruszki, który może pomieścić około 50 ml płynu. Zawsze znajduje się nad okrężnicą poprzeczną, w sąsiedztwie opuszki dwunastnicy, wystając na cień prawej nerki, ale znajduje się znacznie przed nią.

Każdemu zmniejszeniu funkcji koncentracji pęcherzyka żółciowego towarzyszy spadek jego elastyczności. Najszersza część to spód, który znajduje się z przodu; to właśnie można wyczuć podczas badania brzucha. Ciało pęcherzyka żółciowego przechodzi w wąską szyję, która przechodzi do przewodu torbielowatego. Spiralne fałdy błony śluzowej przewodu torbielowatego i szyjki pęcherzyka żółciowego nazywane są płatkiem Heistera. Woreczkowe rozszerzenie szyjki pęcherzyka żółciowego, w którym często tworzą się kamienie żółciowe, nazywa się kieszenią Hartmana..

Ściana pęcherzyka żółciowego składa się z sieci mięśni i elastycznych włókien o niewyraźnych warstwach. Szczególnie dobrze rozwinięte są włókna mięśniowe szyi i dna pęcherzyka żółciowego. Błona śluzowa tworzy liczne delikatne fałdy; nie ma w nim gruczołów, ale są zagłębienia, które wnikają w warstwę mięśniową, zwane kryptami Lyushki. Błona śluzowa nie ma warstwy podśluzowej i własnych włókien mięśniowych.

Zatoki Rokitansky-Ashoff to rozgałęzione wgłębienia błony śluzowej, przenikające przez całą grubość warstwy mięśniowej pęcherzyka żółciowego. Odgrywają ważną rolę w rozwoju ostrego zapalenia pęcherzyka żółciowego i zgorzel ściany pęcherza..

Dopływ krwi. Woreczek żółciowy jest zaopatrywany w krew z tętnicy torbielowatej. Jest to duża, kręta gałąź tętnicy wątrobowej, która może mieć różne lokalizacje anatomiczne. Mniejsze naczynia krwionośne przechodzą z wątroby przez dół woreczka żółciowego. Krew z pęcherzyka żółciowego przez żyłę torbielowatą wpływa do układu żyły wrotnej.

Dopływ krwi do przewodu żółciowego nadwunastnicy odbywa się głównie przez towarzyszące mu dwie tętnice. Krew w nich pochodzi z tętnic żołądkowo-dwunastniczych (na dole) i prawej (górnej) wątrobowej, chociaż możliwe jest ich połączenie z innymi tętnicami. Zwężenie dróg żółciowych po urazie naczyniowym można wytłumaczyć specyfiką ukrwienia dróg żółciowych [29].

Układ limfatyczny. W błonie śluzowej pęcherzyka żółciowego i pod otrzewną znajdują się liczne naczynia limfatyczne. Przechodzą przez węzeł w szyi pęcherzyka żółciowego do węzłów znajdujących się wzdłuż przewodu żółciowego wspólnego, gdzie łączą się z naczyniami limfatycznymi odprowadzającymi limfę z głowy trzustki.

Unerwienie. Woreczek żółciowy i drogi żółciowe są silnie unerwione przez włókna przywspółczulne i współczulne.

Rozwój wątroby i dróg żółciowych

Wątroba jest ułożona w postaci wydrążonego wypukłości endodermy jelita przedniego (dwunastnicy) w 3 tygodniu rozwoju wewnątrzmacicznego. Występ jest podzielony na dwie części - wątrobową i żółciową. Część wątrobowa składa się z bipotencjalnych komórek progenitorowych, które następnie różnicują się w hepatocyty i komórki przewodowe, które tworzą wczesne prymitywne drogi żółciowe - płytki przewodowe. Kiedy komórki się różnicują, zmienia się w nich rodzaj cytokeratyny [42]. Kiedy w eksperymencie usunięto gen c-jun, który jest częścią kompleksu aktywującego gen API, rozwój wątroby zatrzymał się [21]. Normalnie szybko rosnące komórki wątrobowej części wypukłości endodermy przebijają sąsiednią tkankę mezodermalną (przegrodę poprzeczną) i spotykają się z rosnącymi w jej kierunku splotami włosowatymi, emanującymi z żółtka i żył pępowinowych. Z tych splotów następnie powstają sinusoidy. Żółciowa część występu endodermy, łącząca się z proliferującymi komórkami części wątrobowej i jelita przedniego, tworzy pęcherzyk żółciowy i pozawątrobowe drogi żółciowe. Żółć zaczyna płynąć około 12 tygodnia. Komórki hematopoetyczne, komórki Kupffera i komórki tkanki łącznej powstają z mezodermalnej przegrody poprzecznej. U płodu wątroba pełni głównie funkcję hematopoezy, która zamiera w ostatnich 2 miesiącach życia wewnątrzmacicznego, a do momentu porodu w wątrobie pozostaje tylko niewielka liczba komórek krwiotwórczych.

Anatomiczne nieprawidłowości wątroby

Ze względu na powszechne stosowanie CT i USG istnieje więcej możliwości identyfikacji anatomicznych nieprawidłowości wątroby.

Dodatkowe akcje. U świni, psa i wielbłąda wątroba jest podzielona pasmami tkanki łącznej na oddzielne płaty. Czasami taki atawizm obserwuje się u ludzi (opisano obecność do 16 płatów). Ta anomalia jest rzadka i nie ma znaczenia klinicznego. Płatki są małe i zwykle znajdują się poniżej powierzchni wątroby, tak że nie można ich wykryć w badaniu klinicznym, ale można je zobaczyć na skanie wątroby, operacji lub sekcji zwłok. Czasami są zlokalizowane w jamie klatki piersiowej. Płat dodatkowy może mieć własną krezkę, która obejmuje tętnicę wątrobową, żyłę wrotną, przewód żółciowy i żyłę wątrobową [32]. Może się skręcać i wymagać operacji..

Płat Riedla | 35], który jest dość powszechny, wygląda jak wyrostek z prawego płata wątroby, przypominający kształtem język. To tylko wariant budowy anatomicznej, a nie prawdziwy płat dodatkowy. Częściej u kobiet. Płat Riedla jest wykrywany jako ruchoma formacja w prawej połowie brzucha, która wraz z przeponą jest przemieszczana wraz z wdechem. Może zejść w dół, docierając do prawego biodra. Łatwo go pomylić z innymi masami w tym obszarze, zwłaszcza z opadającą prawą nerką. Udział Riedel zwykle nie jest widoczny klinicznie i nie wymaga leczenia. Udział Riedla i inne cechy budowy anatomicznej można zidentyfikować poprzez skanowanie wątroby.

Kaszelowe bruzdy w wątrobie są równoległymi rowkami na wypukłej powierzchni prawego płata. Zwykle jest ich od jednego do sześciu i przechodzą od przodu do tyłu, lekko pogłębiając się do tyłu. Uważa się, że powstawanie tych rowków jest związane z przewlekłym kaszlem..

Gorset wątrobowy [31] - tak nazywa się bruzda lub łodyga tkanki włóknistej biegnąca wzdłuż przedniej powierzchni obu płatów wątrobowych bezpośrednio poniżej krawędzi łuku żebrowego. Mechanizm powstawania łodyg jest niejasny, ale wiadomo, że występuje u starszych kobiet, które noszą gorset od wielu lat. Wygląda jak formacja w jamie brzusznej, znajdująca się z przodu i poniżej wątroby i nie różni się od niej gęstością. Można go pomylić z guzem wątroby.

Zanik płata. Naruszenie dopływu krwi do żyły wrotnej lub odpływ żółci z płata wątroby może spowodować jej atrofię. Zwykle łączy się to z przerostem płatów, które nie mają takich zaburzeń. Zanik lewego płata jest często stwierdzany podczas sekcji zwłok lub skanowania i prawdopodobnie wiąże się ze zmniejszonym dopływem krwi przez lewą żyłę wrotną. Zmniejsza się wielkość płata, torebka staje się grubsza, rozwija się zwłóknienie, zwiększa się układ naczyń krwionośnych i dróg żółciowych. Patologia naczyniowa może być wrodzona [13].

Najczęstszą przyczyną atrofii płata jest obecnie niedrożność prawego lub lewego przewodu wątrobowego z powodu łagodnego zwężenia lub raka dróg żółciowych [20]. Zwykle zwiększa to poziom ALP. Nie można rozszerzyć przewodu żółciowego wewnątrz płata zanikowego. Jeśli marskość wątroby nie rozwinęła się, usunięcie niedrożności prowadzi do odwrotnego rozwoju zmian w miąższu wątroby. Zanik w patologii dróg żółciowych można odróżnić od atrofii w wyniku upośledzenia przepływu wrotnego za pomocą scyntygrafii z użyciem 99m-te-znakowanego iminodioctanu (IDA) i koloidu. Małe rozmiary płatów z normalnym wychwytem IDA i koloidu wskazują na zaburzony przepływ krwi wrotnej jako przyczynę atrofii. Spadek lub brak wychwytywania obu izotopów jest charakterystyczny dla patologii dróg żółciowych..

Agenezja prawego płata [33]. Ta rzadka zmiana może zostać przypadkowo wykryta podczas badania jakiejkolwiek choroby dróg żółciowych i połączona z innymi wadami wrodzonymi. Może powodować presinusoidalne nadciśnienie wrotne. Pozostałe segmenty wątroby przechodzą kompensacyjny przerost. Należy go odróżnić od atrofii płatowej spowodowanej marskością wątroby lub rakiem dróg żółciowych, zlokalizowanym w okolicy wnęki wątroby.

Anatomiczne nieprawidłowości pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych opisano w rozdziale 30.

Granice wątroby (ryc. 1-7, 1-8)

Wątroba. Górna granica płata prawego przechodzi na poziomie żebra V do punktu znajdującego się 2 cm przyśrodkowo od prawej linii środkowoobojczykowej (1 cm poniżej prawego sutka). Górna granica lewego płata biegnie wzdłuż górnej krawędzi VI żebra do punktu przecięcia z lewą linią środkowoobojczykową (2 cm poniżej lewego brodawki). W tym momencie wątroba jest oddzielona od wierzchołka serca jedynie przeponą..

Dolna krawędź wątroby przebiega ukośnie, wznosząc się od chrzęstnego końca żebra IX po prawej stronie do chrząstki żebra VIII po lewej stronie. Na prawej linii środkowoobojczykowej znajduje się poniżej krawędzi łuku żebrowego o nie więcej niż 2 cm Dolna krawędź wątroby przecina linię środkową ciała w przybliżeniu w połowie odległości między podstawą wyrostka mieczykowatego a pępkiem, a lewy płat wystaje tylko 5 cm poza lewą krawędź mostka.

Postać: 1-7. Granice wątroby.

Pęcherzyk żółciowy. Zwykle jego dno znajduje się na zewnętrznej krawędzi prawego mięśnia prostego brzucha, w miejscu jego połączenia z prawym łukiem żebrowym (chrząstka żebra IX; Ryc. 1-8). U osób otyłych trudno jest znaleźć prawą krawędź mięśnia prostego brzucha, a wtedy rzut pęcherzyka żółciowego określa się metodą Graya Turnera. Aby to zrobić, narysuj linię od górnego przedniego odcinka biodrowego przez pępek; woreczek żółciowy znajduje się w miejscu jego przecięcia z prawym łukiem żebrowym. Określając rzut pęcherzyka żółciowego za pomocą tej techniki, należy wziąć pod uwagę budowę ciała pacjenta. Dno pęcherzyka żółciowego może czasami znajdować się poniżej grzebienia biodrowego.

Wątroba. Dolną krawędź wątroby należy poddać badaniu palpacyjnemu po prawej stronie mięśnia prostego brzucha. W przeciwnym razie możesz pomylić z krawędzią wątroby górną zworę pochwy prostej.

Przy głębokim oddechu krawędź wątroby przesuwa się o 1-3 cm od góry do dołu i normalnie można ją wyczuć. Krawędź wątroby może być delikatna, równa lub nierówna, twarda lub miękka, zaokrąglona lub spiczasta. Dolna krawędź wątroby może przesuwać się w dół, gdy przepona jest niska, na przykład w przypadku rozedmy płuc. Ruchliwość krawędzi wątroby jest szczególnie wyraźna u sportowców i piosenkarzy. Przy pewnych umiejętnościach pacjenci mogą bardzo skutecznie „strzelać” do wątroby. Normalną śledzionę można wyczuć w ten sam sposób. W nowotworach złośliwych, wielotorbielowatości lub Hodgkina, amyloidozie, zastoinowej niewydolności serca, ciężkim naciekaniu tłuszczowym wątrobę można wyczuć poniżej pępka. Szybka zmiana wielkości wątroby jest możliwa dzięki skutecznemu leczeniu zastoinowej niewydolności serca, ustąpieniu żółtaczki cholestatycznej, korekcji ciężkiej cukrzycy lub zanikowi tłuszczu z hepatocytów. Powierzchnię wątroby można wyczuć w okolicy nadbrzusza; zwracając uwagę na wszelkie nieprawidłowości lub bolesność. Powiększony ogoniaste, takie jak w zespole Budd-Chiari lub w niektórych przypadkach marskości wątroby, może być wyczuwalny jako guz w okolicy nadbrzusza.

Pulsację wątroby, zwykle związaną z niewydolnością zastawki trójdzielnej, można wyczuć dotykając jedną ręką za dolne żebra po prawej stronie, a drugą na przedniej ścianie jamy brzusznej.

Postać: 1-8. Rzut woreczka żółciowego na powierzchnię ciała. Metoda 1 - woreczek żółciowy znajduje się na przecięciu zewnętrznej krawędzi prawego mięśnia prostego brzucha i chrząstki żebra IX. Metoda 2 - linia poprowadzona od lewego górnego odcinka biodrowego przedniego przez pępek przecina krawędź łuku żebrowego w rzucie pęcherzyka żółciowego.

Górną granicę wątroby można określić stosunkowo silnym uderzeniem od poziomu sutków w dół. Dolna granica jest określana słabym uderzeniem od pępka w kierunku łuku żebrowego. Perkusja pozwala określić wielkość wątroby i jest jedyną kliniczną metodą wykrywania małych rozmiarów wątroby.

Wielkość wątroby określa się mierząc odległość w pionie między najwyższym a najniższym punktem otępienia wątroby podczas opukiwania wzdłuż linii środkowoobojczykowej. Zwykle jest to 12-15 cm Wyniki perkusyjnego określenia wielkości wątroby są równie dokładne, jak wyniki badania USG [38 |.

Podczas badania palpacyjnego i osłuchiwania można wykryć odgłos tarcia, zwykle spowodowany niedawno wykonaną biopsją, guzem lub zapaleniem okołowątroby [17 | W przypadku nadciśnienia wrotnego między pępkiem a wyrostkiem mieczykowatym słychać szmer żylny. Szmer tętniczy nad wątrobą wskazuje na pierwotnego raka wątroby lub ostre alkoholowe zapalenie wątroby.

Woreczek żółciowy można wyczuć tylko wtedy, gdy jest rozciągnięty. Odczuwany jest w postaci formacji gruszkowatej, zwykle o długości około 7 cm.

U szczupłych ludzi czasami można zobaczyć, jak wybrzusza się przez przednią ścianę brzucha. Podczas wdechu woreczek żółciowy przesuwa się w dół; jednak można go odłożyć na bok. Dźwięk perkusji jest przenoszony bezpośrednio do otrzewnej ciemieniowej, ponieważ okrężnica rzadko pokrywa woreczek żółciowy. Tępy dźwięk w projekcji pęcherzyka żółciowego zamienia się w otępienie wątroby.

Zwróć uwagę na bolesność brzucha. Zapaleniu pęcherzyka żółciowego towarzyszy pozytywny objaw Murphy'ego: niezdolność do głębokiego wdechu pod naciskiem palców badającego pod brzegiem wątroby. Wynika to z faktu, że stan zapalny pęcherzyka żółciowego jest dociskany do palców, a wynikający z tego ból nie pozwala pacjentowi na wdech.

Powiększony woreczek żółciowy należy odróżnić od wypadnięcia prawej nerki. Ten ostatni jest bardziej mobilny, można go przesunąć do miednicy; przed nim znajduje się rezonująca okrężnica. Węzły regeneracyjne lub nowotwory złośliwe są gęstsze przy badaniu palpacyjnym.

Metody wizualizacji. Możliwe jest określenie wielkości wątroby i odróżnienie prawdziwego powiększenia wątroby od jej przemieszczenia za pomocą zwykłego zdjęcia RTG jamy brzusznej, w tym przepony. Przy płytkim oddechu przepona po prawej stronie znajduje się z tyłu na poziomie żebra XI, a z przodu na poziomie żebra VI.

Ponadto wielkość, powierzchnię i konsystencję wątroby można ocenić za pomocą USG, TK i rezonansu magnetycznego..

W 1833 Kiernan wprowadził koncepcję zrazików wątrobowych jako podstawę jej architektury. Opisał dobrze zdefiniowane zraziki piramidalne, składające się z centralnie położonej żyły wątrobowej i obwodowo położonych dróg wrotnych zawierających przewód żółciowy, gałąź żyły wrotnej i tętnicę wątrobową. Pomiędzy tymi dwoma systemami znajdują się wiązki hepatocytów i sinusoid zawierających krew..

Za pomocą rekonstrukcji stereoskopowej i skaningowej mikroskopii elektronowej wykazano, że ludzka wątroba składa się z kolumn hepatocytów wychodzących z żyły centralnej na przemian z sinusoidami we właściwej kolejności (ryc. 1-9).

Tkanka wątroby jest penetrowana przez dwa systemy kanałów - drogi wrotne i środkowe kanały wątroby, które są rozmieszczone w taki sposób, że się nie stykają; odległość między nimi wynosi 0,5 mm (Rys. 1-10). Te systemy kanałów są do siebie prostopadłe. Sinusoidy są nierównomiernie rozmieszczone, zwykle przebiegają prostopadle do linii łączącej żyły centralne. Krew z końcowych odgałęzień żyły wrotnej dostaje się do zatok; o kierunku przepływu krwi decyduje wyższe ciśnienie w żyle wrotnej w porównaniu z żyłą centralną.

W środkowych kanałach wątrobowych znajduje się początek żyły wątrobowej. Są otoczone graniczną płytką komórek wątroby.

Triady wrotne (synonimy: drogi wrotne, torebka Glissona) zawierają końcowe gałęzie żyły wrotnej, tętniczki wątrobowej i przewodu żółciowego z niewielką liczbą okrągłych komórek i tkanki łącznej (ryc. 1-11). Są otoczone graniczną płytką komórek wątroby.

Anatomiczny podział wątroby odbywa się zgodnie z zasadą funkcjonalną. Zgodnie z tradycyjnymi poglądami jednostka strukturalna wątroby składa się z centralnej żyły wątrobowej i otaczających ją hepatocytów. Rappaport [34] proponuje jednak wyodrębnienie szeregu czynnościowych triad, pośrodku każdego z nich znajduje się triada wrotna z końcowymi odgałęzieniami żyły wrotnej, tętnicy wątrobowej i przewodu żółciowego - strefa 1 (ryc. 1-12 i 1-13). Orzechy mają kształt wachlarza, generalnie prostopadle do końcowych żył wątrobowych sąsiedniego orzeszka. Obwodowe, słabiej ukrwione części trądzika sąsiadujące z końcowymi żyłami wątrobowymi (strefa 3) są najbardziej narażone na uszkodzenia (wirusowe, toksyczne lub anoksyczne). W tej strefie zlokalizowana jest martwica mostkowa. Obszary położone bliżej osi utworzonej przez układ naczyniowy i drogi żółciowe są bardziej żywotne, a później może rozpocząć się w nich regeneracja komórek wątroby. Udział każdej ze stref acinus w regeneracji hepatocytów zależy od lokalizacji uszkodzenia [30, 34].

Postać: 1-9. Struktura ludzkiej wątroby jest normalna.

Postać: 1-10. Struktura histologiczna wątroby jest prawidłowa. H - końcowa żyła wątrobowa; R - trakt portalowy. Barwienie hematoksyliną i eozyną x60. Zobacz także kolorową ilustrację na str. 767.

Postać: 1-11. Droga portalu jest normalna. A - tętnica wątrobowa; F - przewód żółciowy. B - żyła wrotna. Barwienie hematoksyliną i eozyną. Zobacz także kolorową ilustrację na str. 767.

Komórki wątroby (hepatocyty) stanowią około 60% masy wątroby. Mają kształt wielokąta i około 30 µm średnicy. Są to komórki jednojądrzaste, rzadziej wielojądrowe, które dzielą się przez mitozę. Żywotność hepatocytów u zwierząt doświadczalnych wynosi około 150 dni. Hepatocyt graniczy z sinusoidą i przestrzenią Disse, z przewodem żółciowym i sąsiadującymi hepatocytami. W hepatocytach nie ma błony podstawnej.

Sinusoidy pokryte są komórkami śródbłonka. Sinusoidy obejmują komórki fagocytarne układu siateczkowo-śródbłonkowego (komórki Kupffera), komórki gwiaździste, zwane także komórkami magazynującymi tłuszcz, komórki Ito lub lipocyty.

Każdy miligram normalnej ludzkiej wątroby zawiera około 202 x 103 komórek, z których 171 x 103 to komórki miąższowe, a 31 x 103 to komórki litoralne (sinusoidalne, w tym komórki Kupffera).

Przestrzeń Disse to przestrzeń tkankowa pomiędzy hepatocytami a sinusoidalnymi komórkami śródbłonka. W tkance łącznej okołozatokowej przechodzą naczynia limfatyczne, które są w całości pokryte śródbłonkiem. Płyn tkankowy przedostaje się przez śródbłonek do naczyń limfatycznych.

Postać: 1-12. Funkcjonalny acinus (według Rappaporta). Strefa 1 przylega do systemu wejścia (portalu). Strefa 3 przylega do układu wydalniczego (wątrobowego).

Gałęzie tętniczki wątrobowej tworzą splot wokół dróg żółciowych i wpływają do sieci sinusoidalnej na różnych jej poziomach. Dostarczają krew do struktur znajdujących się w traktach portalu. Nie ma bezpośrednich zespoleń między tętnicą wątrobową a żyłą wrotną.

Układ wydalniczy wątroby zaczyna się od dróg żółciowych (patrz ryc. 13-2 i 13-3). Nie mają ścian, ale są po prostu zagłębieniami na stykających się powierzchniach hepatocytów (patrz ryc. 13-1), które są pokryte mikrokosmkami. Błona plazmatyczna jest przesiąknięta mikrowłóknami, które tworzą podtrzymujący cytoszkielet (patrz Rysunek 13-2). Powierzchnia kanalików jest oddzielona od reszty powierzchni międzykomórkowej przez łączące kompleksy składające się z połączeń ciasnych, szczelinowych i desmosomów. Wewnątrzzrazikowa sieć kanalików odprowadzana jest do cienkościennych końcowych dróg żółciowych lub przewodów (cholangioli, kanaliki Heringa), wyłożonych sześciennym nabłonkiem. Kończą się w większych (międzypłatowych) drogach żółciowych znajdujących się w drogach wrotnych. Te ostatnie dzielą się na małe (o średnicy poniżej 100 μm), średnie (± 100 μm) i duże (powyżej 100 μm).

Postać: 1-13. Dopływ krwi do trądzika prostego wątroby, strefowy układ komórek i obwodowe łożysko mikrokrążenia. Acinus zajmuje sąsiednie sektory sąsiadujących pól sześciokątnych. Strefy 1, 2 i 3 reprezentują odpowiednio obszary ukrwione I, II i III stopnia zawartości tlenu i składników odżywczych. W centrum tych stref znajdują się końcowe gałęzie naczyń nośnych, dróg żółciowych, naczyń limfatycznych i nerwów (PS), a same strefy rozciągają się do trójkątnych pól wrotnych, z których te gałęzie wyłaniają się. Strefa 3 pojawia się na obwodzie mikrokrążenia acinusa, ponieważ jego komórki są tak daleko od naczyń doprowadzających własnej aciny, jak od naczyń sąsiedniego acinus. Okoliczny obszar jest utworzony przez części strefy 3 najbardziej oddalone od triady portalowej kilku sąsiednich acini. Kiedy te strefy są uszkodzone, uszkodzony obszar przybiera wygląd rozgwiazdy (zaciemniony obszar wokół końcowej żyłki wątrobowej, znajdujący się w jej centrum - CPV). 1, 2, 3 - strefy mikrokrążenia; Г, 2 ', 3' - strefy sąsiedniego acinusa [34]. Zobacz także kolorową ilustrację na str. 768.

Mikroskopia elektronowa i funkcja komórek wątroby (ryc. 1-14, T-15)

Powierzchnia hepatocytów jest gładka, z wyjątkiem kilku miejsc przyczepu (desmosomy). Z nich równomiernie rozmieszczone mikrokosmki tej samej wielkości wystają do światła dróg żółciowych. Na powierzchni zwróconej do sinusoidy znajdują się mikrokosmki o różnej długości i średnicy, które wnikają w przestrzeń tkanki okołozatokowej. Obecność mikrokosmków wskazuje na aktywne wydzielanie lub wchłanianie (głównie płyn).

Jądro zawiera dezoksyrybonukleoproteinę. Po okresie dojrzewania ludzka wątroba zawiera jądra tetraploidalne, aw wieku 20 lat również jądra ośmiornic. Uważa się, że zwiększona poliploidia wskazuje na stan przedrakowy. W sieci chromatyny znajduje się jedno lub dwa jąderka. Jądro ma podwójny obwód i zawiera pory, które wymieniają się z otaczającą cytoplazmą.

Mitochondria mają również podwójną membranę, której wewnętrzna warstwa tworzy fałdy lub cristae. W mitochondriach zachodzi ogromna liczba procesów, w szczególności fosforylacja oksydacyjna, w trakcie której uwalniana jest energia. Mitochondria zawierają wiele enzymów, w tym te biorące udział w cyklu kwasu cytrynowego i beta-oksydacji kwasów tłuszczowych. Energia uwolniona w tych cyklach jest następnie przechowywana jako ADP. Tutaj również zachodzi synteza hemu.

Chropowata retikulum endoplazmatyczne (SHES) wygląda jak seria płytek, na których znajdują się rybosomy. W mikroskopii świetlnej są zabarwione bazofilowo. Syntetyzują określone białka, zwłaszcza albuminę, białka układu krzepnięcia krwi oraz enzymy. W takim przypadku rybosomy mogą zwinąć się w spiralę, tworząc polisomy. Faza G-6 jest syntetyzowana w ShES. Triglicerydy są syntetyzowane z wolnych kwasów tłuszczowych, które w wyniku egzocytozy są wydzielane w postaci kompleksów lipoproteinowych. ShES może być zaangażowany w glukogenezę.

Postać: 1-14. Organelle hepatocytów.

Retikulum endoplazmatyczne gładkie (HES) tworzy kanaliki i pęcherzyki. Zawiera mikrosomy i jest miejscem koniugacji bilirubiny, detoksykacji wielu leków i innych substancji toksycznych (układ P450). Tutaj syntetyzowane są steroidy, w tym cholesterol i pierwotne kwasy żółciowe, które są sprzężone z aminokwasami glicyną i tauryną. Induktory enzymów, takie jak fenobarbital, zwiększają rozmiar HES.

Peroksysomy znajdują się w pobliżu elektrowni wodnych i granulek glikogenu. Ich funkcja jest nieznana.

Lizosomy to gęste ciała sąsiadujące z drogami żółciowymi. Zawierają enzymy hydrolityczne, po uwolnieniu których komórka ulega zniszczeniu. Prawdopodobnie pełnią funkcję wewnątrzkomórkowego oczyszczania zniszczonych organelli, których życie już wygasło. Osadza się w nich ferrytina, lipofuscyna, barwnik żółci i miedź. W ich wnętrzu można zaobserwować wakuole pinocytowe. Niektóre z gęstych ciał w pobliżu kanalików nazywane są mikrociałami..

Aparat Golgiego składa się z systemu cystern i pęcherzyków, które również znajdują się w pobliżu kanalików. Można go nazwać „magazynem substancji” przeznaczonych do wydalania z żółcią. Ogólnie rzecz biorąc, ta grupa organelli - lizosomy, mikrociała i aparat Golgiego - zapewnia sekwestrację wszelkich substancji, które zostały wchłonięte i muszą zostać usunięte, wydzielone lub przechowywane w celu przeprowadzenia procesów metabolicznych w cytoplazmie. Aparat Golgiego, lizosomy i kanaliki ulegają szczególnie wyraźnym zmianom w cholestazie (patrz rozdział 13).

Postać: 1-15. Obraz mikroskopowy elektronowy części normalnego hepatocytu. Ja jestem rdzeniem; Trucizną jest jąderko; M - mitochondria; W - retikulum endoplazmatyczne szorstkie; G - granulki glikogenu; mb - mikrokosmki w przestrzeni wewnątrzkomórkowej; L - lizosomy; MP - przestrzeń międzykomórkowa.

Cytoplazma zawiera granulki glikogenu, lipidy i drobne włókna.

Cytoszkielet, który zachowuje kształt hepatocytu, składa się z mikrotubul, mikrowłókien i włókien pośrednich [15]. Mikrotubule zawierają tubulinę i zapewniają ruch organelli i pęcherzyków, a także wydzielanie białek osocza. Mikrowłókna składają się z aktyny, są zdolne do kurczenia się i odgrywają ważną rolę w zapewnieniu integralności i ruchliwości kanalików, przepływu żółci. Długie rozgałęzione włókna składające się z cytokeratyn nazywane są filamentami pośrednimi [42]. Łączą błonę plazmatyczną z obszarem okołojądrowym i zapewniają stabilność i organizację przestrzenną hepatocytów.